nl fr en
Stannah logo
Bel gratis een adviseur Uw Stannah adviseur staat steeds voor u klaar.
080026082

Voeding: Hoe zijn onze eetgewoontes in de afgelopen 50 jaar veranderd?

Over de hele wereld zijn onze eetgewoontes aan het veranderen, maar is wat en hoe we nu eten echt beter dan 50 jaar geleden?

Hoe zijn onze eetgewoontes in de afgelopen 50 jaar veranderd?

De wereld is de afgelopen 50 jaar sterk veranderd. Globalisering, technologische vooruitgang, veranderende rollenpatronen tussen mannen en vrouwen en klimaatverandering hebben een enorme invloed gehad op onze manier van leven. Maar hoe zit dit wanneer we het over onze eetgewoontes hebben? Hoe heeft onze veranderende levensstijl en de moderne wereld ons eetpatroon beïnvloed? En zijn we gezonder of juist ongezonder dan dat we 50 jaar geleden waren?

Wanneer we het over veranderingen in ons eetpatroon hebben, dan denken we al snel aan de ongelofelijke boem van de fastfood restaurants. Statistieken over obesitas en toenemende diabetescijfers zijn in alle media te vinden en we worden voortdurend omringd door nieuw onderzoek dat ons vertelt dat dit of dat slecht voor ons is. Maar is wat we vandaag de dag eten veel slechter voor ons dan wat we 50 jaar geleden aten?

Dat gaan we bekijken!

Inhoudsopgave
Wat de wereld eet
Wereldwijde trends in veranderende eetpatronen
Eten we nog steeds 3 vaste maaltijden per dag?
Maakt meer keuze ons gezonder of juist minder gezond?

Wat de wereld eet

In de eerste plaats zullen wij gaan kijken naar voedsel op een globale schaal, wat niet gemakkelijk is! De manier van leven kan van continent tot continent zo verschillend zijn, maar ook van land tot land, en natuurlijk van gezin tot gezin. Wat het erg moeilijk maakt om over voedsel in het algemeen te praten. Ook zijn andere culturen en omgevingen sterke factoren die wat we eten zeer beïnvloeden.

Het boek “Hungry Planet: What de Worlds Eat” (oftewel: Een hongerige planeet: wat de wereld eet) is hier een uitstekend voorbeeld van. Het boek laat foto’s zien van wat een familie per week allemaal eet, en dat van 24 landen! Volg de link en bekijk een paar van de foto’s. Zo kunt u dit met uw eigen wekelijkse eetpatroon vergelijken.  U zult versteld staan van het verschil, zeker tussen landen zoals de Verenigde Staten en Mali.

One weeks’ worth of food for an American family

Bron: Hongerige Planeet: Wat de wereld eet – Verenigde Staten: De familie Revis van North Carolina.

 

One weeks’ worth of food for an Equadorian family

Bron: Hongerige Planeet: Wat de wereld eet – Ecuador: De Ayme-familie van de Tingo.

 

One weeks´worth of food for a Bhutanese family

Bron: Hongerige Planeet: Wat de wereld eet – Bhutan: De Namgay familie van Shingkhey Village.

 

One weeks´worth of food for an Egiptian family

Bron: Hongerige Planeet: Wat de wereld eet – Egypte: De Ahmed-familie uit Caïro.

De foto’s laten zien hoezeer de cultuur en de omgeving van elk land van invloed is op wat mensen eten, en waar ze hun voedingsstoffen en calorieën vandaan halen. Het zijn foto’s als deze die ons eraan herinneren hoe verschillend we zijn. Deze foto’s, die nog maar dertien jaar geleden zijn gemaakt, zijn echter nu al achterhaald, de voedselindustrie blijft maar doorgaan en doorgroeien.  Onze eetpatronen zijn allemaal aan het veranderen en groeien, samen, en in dezelfde richting.

Naarmate de tijd vordert, zien we zeer merkbare trends die invloed hebben op mensen over de hele wereld. Wat aangeeft dat we eigenlijk helemaal niet zo veel van elkaar verschillen! Maar wat betekenen deze veranderingen nog meer? Hoe veranderen deze trends onze voeding en hoe hebben ze invloed op onze gezondheid?

Het valt niet te ontkennen dat wat beschikbaar voor ons is (omgevingsfactoren) en wat de mensen om ons heen eten (culturele factoren) beide enorme invloed hebben op onze voeding. Maar nu dat de wereld kleiner wordt, dankzij goedkoop internationaal reizen, internationale handel en het internet, veranderen zowel datgene waartoe we toegang hebben als datgene waar we door worden beïnvloed. Het CIAT (het Internationale Centrum voor Tropische Landbouw) heeft de afgelopen 50 jaar onderzoek gedaan naar wereldwijde veranderingen in eetpatronen. Zij vonden dat:

Het voedsel dat wij nu eten is gevarieerder dan dat deze 50 jaar geleden was

Laten we gaan kijken naar hoe onze eetpatronen gevarieerder zijn geworden, en wat dat op een wereld schaal voor betekenis heeft.

Eten we nog steeds 3 vaste maaltijden per dag?

We hoeven maar naar een supermarkt te gaan en we zien direct de talloze opties die we hebben. Gewassen zijn gemigreerd en worden nu in nieuwe landen verbouwd. Dit betekent dat deze, 50 jaar geleden, helemaal niet beschikbaar waren, en nu deel maken uit wat wij dagelijks eten.

De verspreiding van deze nieuwe gewassen en het feit dat wij tegenwoordig het voedsel veel sneller kunnen vervoeren, betekent ook dat wat we eten op wereldschaal steeds meer op elkaar gaan lijken.

Wereldwijd eetgewoonten lijken steeds meer op elkaar

De grafiek aan de linkerkant laat ons zien, hoe sinds de jaren ’60, eetpatronen van landen over de hele wereld steeds meer op elkaar lijken. De grijze stippen komen steeds dichter in de buurt van het centrum, wat aangeeft dat eetpatronen tegenwoordig veel minder van land tot land verschillen. Het CIAT heeft zelfs aangegeven dat eten zoals de mensen dat in Kaapverdië, Colombia en Peru doen, tegenwoordig het emiddelde eetpatroon is.

Wereldwijd is het gemiddelde eetpatroon veranderd naar hoe de mensen in Kaapverdië, Colombia en Peru eten.

Maakt meer keuze ons gezonder of juist minder gezond?

Maar eerst, wat bedoelen we met ‘gezond’?

Als we bedenken in welke mate de voedingsindustrie in “slechts” 100 jaar veranderd is, is een duidelijk verschil de ruime keuze de we tegenwoordig hebben. We zijn niet beperkt tot wat er “op ons bord” ligt, maar hebben toegang tot rijen en rijen voedsel in supermarkten, markten, op het internet, in winkels, restaurants en apps.

Het is alweer een tijdje geleden dat het idee van specifiek iets wel of juist niet eten, tot stand kwam….

Dus met ‘gezond eten’ bedoelen we dan ‘diëten’?

Het begrip om ons eetpatroon aan te passen zodat we slanker of gezonder zouden worden, bestaat al sinds 1724. Toen werd voor het eerst over het idee om bepaalde voedingsmiddelen uit iemands eetpatroon te verwijderen geschreven (hoewel het pas populair werd in het begin van de 20ste eeuw). Echter met “gezond” bedoelen wij absoluut niet diëten! Er zijn namelijk twee fundamentele problemen met diëten:

  1. De tijdelijke aard van een dieet – Als we een paar dagen niet eten, of veel minder, ja dan zullen we waarschijnlijk gewicht verliezen. Maar zodra we weer gewoon eten, komt dit er weer allemaal aan.
  2. Dieet is gestandaardiseerd – Het feit dat eten op een bepaalde manier betekent dat dit gezond is voor één persoon, betekent nog niet dat dit voor iedereen het geval is.

Trappen wij een open deur in? Jazeker! Iedereen weet dat tegenwoordig, omdat de wetenschap het bewezen heeft. Er is onderzoek gedaan naar de effecten van verschillende diëten op het menselijk lichaam, en nu weten we niet alleen dat het slecht voor ons is, maar ook waarom!

Wij bedoelen voeding met nutritionele waarde

Voeding, of in ieder geval het idee van het geven van voedingsadviezen, bestaat al sinds de oudheid (rond 2500 v. Chr.), maar ook hier was het advies gebaseerd op waarnemingen (en toevalsbevindingen) niet op wetenschappelijke principes. Pas vanaf de volgende datums weten we het volgende:

1816 Vastgesteld dat eiwit een essentieel onderdeel van onze voeding is

1827 Voedsel werd verdeeld in koolhydraten, vetten en eiwitten

1912 De term “vitamine” werd bedacht

1926 Vitamine C werd geïsoleerd

1940 Vitaminen en mineralen werden voor het eerst aan voedsel toegevoegd (in het Verenigd Koninkrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog)

1974 De eerste voedingspiramide werd in Zweden gepubliceerd

2002 De Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Landbouworganisatie hebben richtlijnen gepubliceerd met betrekking tot de doelstellingen voor de preventie van obesitas, chronische ziekten en tandcariës

Het “voedingsklavertje vier” van 1967 zag er heel anders uit

Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven: het Belgische “voedingsklavertje vier” van 1967 zag er heel anders uit

Het eerste voedingsmodel werd in België voor het eerst in 1967 gepubliceerd. Zoals te zien is, stond op elk blad net zo veel uit elke voedingsgroep. Dit werd vooral gemaakt zodat de mensen meer afwisseling in hun eetpatroon zouden hebben. Dit beeld was echter snel achterhaald omdat dit geen duidelijke aanwijzing was. Men wist nog steeds niet hoeveel je van wat kon eten. Een hele klomp kaas of een gebrade kip was uiteraard niet de bedoeling!

In 1997 kwam voor het eerst het Belgische voedingsdriehoek uit

Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven: In 1997 kwam voor het eerst het Belgische voedingsdriehoek uit

In 1997 werd deze daarom door de eerste voedingsdriehoek vervangen, met meer aanwijzingen en een concreet beeld van wat nou daadwerkelijk gezond was. Hier werd specifiek aangegeven wat men maximaal per dag kon eten. En werd aangegeven wat men met mate moest eten, zoals smeer en bereidingsvetten. Ook werd het belang om te bewegen aangegeven.

Tegenwoordig ziet onze voedingsdriehoek er zo uit

Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven: Tegenwoordig ziet onze voedingsdriehoek er heel anders uit

Tegenwoordig ziet onze voedingsdriehoek er fris en fruitig uit! Vooral veel groenten en fruit, en is bewerkt voedsel uit de driehoek gehaald. Ook houdt deze voor het eerst rekening met de impact op het milieu, en geeft het belang van water aan. Via onderstaand filmpje krijgt u een duidelijk beeld waarvoor de driehoek staat:

En ten slotte; we weten tegenwoordig dat wat gezond voor de één is, misschien niet gezond voor een ander is

 Het probleem met voedingsrichtlijnen die door de overheid versterkt worden – het zelfde geldt voor standaard diëten- is dat dit voor de “gemiddelde persoon” bedacht is met een “gemiddeld metabolisme”. Dit is problematisch omdat er geen “gemiddeld persoon” bestaat en onze spijsvertering van persoon naar persoon verschild. Het Amerikaanse tijdschrift, Psychology today, heeft een artikel uitgegeven waaruit blijkt dat onze metabolismes eigenlijk veel meer van elkaar verschillen dan we dachten. Door het meten van ‘postprandiale glucosespiegels’ (oftewel, hoe het lichaam suiker verwerkt) tijdens en na de maaltijd, hebben ze ontdekt dat de manier waarop het lichaam vandaag een maaltijd verwerkt, de volgende dag aanzienlijk kan verschillen, zelfs wanneer het dezelfde maaltijd is! Dit kan van persoon tot persoon ontzettend variëren, wat betekend dat dezelfde maaltijd voor de ene persoon gezond kan zijn, terwijl deze ongezond is voor de andere. Bijvoorbeeld, sommige mensen zijn gevoelig voor koolhydraten, andere weer niet.  Wat betekend dat deze mensen totaal verschillende eetpatronen zouden nodig hebben.

Voedingsadviezen veranderen, maar als we leren om naar ons lichaam te luisteren dan kunnen we eigenlijk toch niet verkeerd gaan? En het gevarieerde aanbod van voedsel dat ons tegenwoordig ter beschikking staat, kan ons helpen te vinden wat goed voor ons lichaam is- meer keuze lijkt dan alleen maar een goede ontwikkeling te zijn.

Wat is gezonde voeding?

Het draait allemaal om luisteren naar je eigen lichaam

Maar niet altijd! Wat bedoelen we daarmee?

Nou, het feit dat je naar snoepjes of frieten verlangt, betekent niet dat je aan dat verlangen moet toegeven, maar dat je naar andere signalen die je lichaam geeft moet luisteren:

1. Eet wanneer je honger hebt.

Het klinkt misschien voor de hand liggend, maar de manier waarop onze dagen gestructureerd zijn, betekent dat we op specifieke ‘maaltijd uren” eten. Maar eten wanneer je geen honger hebt zal veel vaker tot overeten leiden, wat weer tot gezondheidsproblemen kan leiden. Ook door te eten wanneer je beginnende honger hebt, in plaats van wanneer je ontzettende honger hebt, leidt tot betere keuzes en vermijd dat we alles wat we voorgeschoteld krijgen naar binnen werken.

Maar, zoals bij zo veel dingen, verandert onze eetlust ook met onze leeftijd. Naarmate we ouder worden, neemt onze eetlust meestal af, dat is echter niet problematisch zolang het om een kleine afname gaat.

Dat is echter niet het geval wanneer uw eetlust drastisch afneemt, dat kan namelijk wel een reden tot zorg zijn en wanneer dit gebeurd dient u altijd naar uw huisarts te gaan. Vaak zijn ouderdomsziekten gelinkt aan verminderde eetlust, maar een andere veel voorkomende oorzaak is ook eenzaamheid of depressie. Een sociaal element aan uw maaltijden toevoegen kan helpen om gevoelens van eenzaamheid te bestrijden en geeft een positieve associatie aan gezamenlijk eten.

2. Stop met eten wanneer u genoeg heeft gehad – en vóordat u helemaal vol zit

Het fijne aan alleen eten wanneer we honger hebben is dat we niet te veel eten. En, zodra we weer honger hebben – mogen we ook gewoon weer eten!

Wat betreft eenzaamheid en depressie, terwijl sommige mensen juist minder eten wanneer ze eenzaam zijn, sommige zullen precies het tegenovergestelde doen. Verveling kan ook een oorzaak van te veel eten zijn. In deze gevallen is het vooral belangrijk om naar uw lichaam te luisteren, zodat u niet om de verkeerde redenen eet. Wanneer u weet waaróm u te veel eet, kunt u ook stappen nemen om deze redenen tegen te gaan.

Ook sommige medicijnen en bepaalde ziektes kunnen overeten veroorzaken. Ouderen met dementie kunnen bijvoorbeeld vergeten dat ze al gegeten hebben, zodat ze nog een keer gaan eten, of keren terug naar hun eetgewoonten uit hun kindertijd. Het bijhouden van de maaltijden die al genuttigd zijn op een visuele manier kan een goede hulp zijn. Bijvoorbeeld op een bord in de keuken.

3. Let op hoe u zich voelt nadat u gegeten heeft

Dit is misschien wel het belangrijkste advies. Houd bij hoe u zich na het eten van verschillende dingen voelt. Als u na bepaalde maaltijden een loom en lusteloos gevoel heeft, dan kan het zijn dat dat niet het juiste voedsel voor u is. Eet alleen dat waar u zich goed bij voelt, zowel op korte als op lange termijn. Probeer verschillende dingen in verschillende combinaties om te zien wat het beste voor u werkt. Vele kleine maaltijden over de dag verspreid? Drie grote maaltijden? Een uitgebreide lunch of juist meer eten bij het diner? Uw lichaam is de beste aanwijzer van wat goed voor u is – luister ernaar!

Wat moet ik eten om gezond 100 te worden?  

Dat is de hamvraag. En we komen ontzettend veel antwoorden tegen wanneer we hier naar op zoek gaan – wat ook weer te maken heeft met zoveel keuzes die we tegenwoordig hebben! Maar er is echter geen antwoord dat voor iedereen werk, zoals de honderdjarigen die door het Amerikaanse tijdschrift Good Housekeeping zijn geïnterviewd ons lieten zien. 25 honderdjarigen kregen de vraag wat het is dat hun jong houdt. Hun antwoorden varieerden van “single blijven” tot “dansen”, wij hebben de voedsel-gerelateerde antwoorden voor u op een rijtje gezet:

  • Elke avond een afzakkertje (vooral gin en tonic)
  • Dagelijks een lepel honing
  • 6-8 kopjes koffie per dag
  • Dagelijks om vier uur een biertje
  • Whisky in uw ochtend thee
  • Elke dag een kom havermout
  • Dagelijks één blikje Cola light
  • Drie keer per dag een eitje eten (waarvan 2 rauw) gedurende 90 jaar
  • Dagelijks spek en aardappelen eten bij het ontbijt
  • Dagelijks een glas rode wijn en groenten van eigen bodem
  • Dagelijks 2 stukjes pure chocolade eten (en veel dutjes)

Maar betekent dat nou echt dat wanneer we een van bovenstaande dingen doen, we ook daadwerkelijk honderd zullen worden? Of vinden we het gewoon fijn om te denken dat we dankzij die gewoontes we langer blijven leven? Komt het echt door die stukjes chocolade en dat afzakkertje dat we gezond blijven? Of komt het door het feit dat we gelukkig zijn wanneer we deze pleziertjes nuttigen? Eén ding is zeker: er is geen antwoord dat voor iedereen werkt. We moeten voor ons zelf uitzoeken wat voor ons werkt, en dat kunnen we alleen doen door naar ons lichaam te luisteren!

Bronnen:

Kammlade, S. Khoury, C. 2017. Five surprising ways people’s diets have changed over the past 50 years. CIAT Blog.
Mohan, A. 2013. Food for thought: Consumers’ changing attitudes toward food. Packaging World Website.
O’Shaughnessy, N. 2017. The Changing Face of Global Eating Patterns.

 

U vindt de volgende artikelen misschien ook interessant:
Tuinieren voor ouderen; de voordelen van een therapeutische tuin
Wereld Diabetes Dag: handel vandaag, verander de toekomst.
Evenwichtsverlies, wat u moet weten over uw evenwicht en uw gezondheid.