nl fr en
Stannah logo
Bel gratis een adviseur Uw Stannah adviseur staat steeds voor u klaar.
080026082

“Game of Thrones”: De epische tv-serie die de wereld heeft veroverd!

Jong en oud wachten al meer dan een jaar op de terugkomst van één van de populairste tv-series ooit. Stannah ging op bezoek in de wereld van Game of Thrones en heeft alles wat u moet weten voor u op een rijtje gezet!

Game of Thrones en Stannah

De IJzeren Traplift Troon is waarschijnlijk iets wat u nog nooit eerder hebt gezien! Hij komt rechtstreeks uit onze Game of Thrones* trapliftencollectie én is uitgevoerd met eeuwenoude –nog steeds scherpe zwaarden – om helemaal in thema te blijven!  Nu….. Nee, ook al hebben we wel een breed aanbod aan mogelijkheden om uw traplift eigen te maken, deze in de ijzeren Troon veranderen is geen optie! Eerlijk gezegd lijkt het ons toch niet erg veilig of comfortabel.

Kijkt u ook naar deze epische tv-serie die alle andere series heeft overtroffen en die pakweg 15 miljoen dollar kost pér aflevering om te produceren? Of misschien kent u iemand die fan is ?

“Wie het Spel der Tronen speelt wint of sterft.” George R.R. Martin, Het Lied van Ijs en Vuur

Blijf dan vooral doorlezen om weer even terug te duiken in de betoverende wereld van het genie achter Game of Thrones, schrijver George R.R. Martin. Heeft u nog nooit één aflevering gezien, maar wilt u graag ontdekken waar het hier allemaal om gaat? Gaat u dan met ons mee op reis naar een wereld waar, eenmaal aangekomen, u nooit meer weg wilt!

*Game of Thrones naar het Nederlands vertaald: “Het Spel der Tronen” echter is de officiële Nederlandse naam van de tv-serie in het Engels.

Inhoudsopgave

Game of Thrones gids
Een afdrukbare kaart van “Westeros” die u door de afleveringen begeleidt, begrijp het hele verhaal zonder alles te zien!
Waarom vinden we Game of Thrones zo leuk?
Alles wat u niet wist dat u wilde weten over Game of Thrones.

Game of Thrones gids

Huis Stannah

De meeste personages in Game of Thrones behoren tot een specifiek huis of familie toe, ieder met hun eigen familiewapen en lijfspreuk. Ons familiewapen is natuurlijk de trouwe Stannah zwaluw en weet u wat ons lijfspreuk “Dulcius Domo Sedere” betekent? Lees verder om het antwoord te vinden!

Wat is Game of Thrones?

Game of Thrones is een Amerikaanse drama-fantasie tv-serie gebaseerd op de immens populaire boekenreeks van schrijver George R.R Martin, genaamd: “Het Lied van IJs en Vuur”. Het is een ingewikkeld verhaal met 9 adellijke families in een fantasievolle middeleeuwse wereld vol drama, intriges, actie, liefde en nog veel meer. De tv-serie wordt door Amerikaanse producenten David Benioff en D.W Weiss gemaakt, beiden zowel scenario-als romanschrijvers. In dit artikel zullen we het hebben over de tv-serie in afwachting van het volgende, en tevens laatste seizoen 8!

Schrijver George RR Martin

Foto gemaakt door: Henry Söderlund

De serie is sinds het debuut in april 2011 alleen maar in populariteit gegroeid en is nog steeds ontzettend geliefd.

tabel met feiten over game of thrones

Onderstaande afbeelding laat duidelijk zien hoe enorm  de serie de afgelopen jaren is gegroeid, van gemiddeld 2,52 miljoen kijkers in seizoen 1 tot een verbluffende 10,26 miljoen in seizoen 7!

Kijkcijfers Game of Thrones

Bron: Nielsen Media Research

Het belang van oudere personages

Een van de belangrijkste aspecten die dit verhaal tot een ongelooflijk succes maakt is de complexiteit en uniekheid van de personages.  Niet alleen het aantal personages is indrukwekkend, maar ook de manier waarop ze zich steeds verder ontwikkelen. Een personage kan vanaf zijn of haar eerste ontmoeting met het publiek compleet veranderen, naar iets dat de kijker nooit had zien aankomen. De verscheidenheid van persoonlijkheden, achtergronden, geschiedenis, fysieke kenmerken en leeftijden draagt allemaal bij om dit een van de meest complexe en intrigerende verhalen die ooit voor tv is gemaakt te worden.

Auteur George R.R Martin creëerde personages van alle leeftijden, net zoals we die in het echte leven tegenkomen, waardoor de oudere en slimmere personages net zo belangrijk zijn als de jongere (of misschien wel meer). Dat is een van de aspecten die de toeschouwer op het puntje van hun stoel houdt – de personages passen niet in stereotypen en kunnen in een oogwenk veranderen, waardoor we een andere kant van hun veelzijdige karakter te zien krijgen. Zonder iets van het verhaal te verklappen gaan we eens kijken naar een aantal van de oudere personages. Kent u ze?

Vrouwe Olenna Tyrell – “De Doornenkoningin” in het Nederlands is haar naam in de boeken officieel Olenna Roodweyn, maar we houden ons hier aan de naam die ze draagt in de serie. Deze rol wordt gespeeld door 80-jarige actrice Dame (Eredame) Diana Rigg. Vrouwe Olenna is de matriarch van Huis Tyrell. Haar bijnaam is afgeleid van haar familiewapen, een gouden roos, en haar belangrijkste eigenschappen; gedrevenheid, kracht en ambitie (soms op de grens van kwaadaardigheid). Ze heeft een van de scherpste geesten van alle GoT-personages en is een zeer sluwe speler in het spel der tronen. Niet alleen geeft ze gratie en status aan haar leeftijdsgroep, ze is ook een symbool voor vrouwenemancipatie. Een mooi voorbeeld hiervan is wanneer ze haar kleindochter Margaery voorbereidt om het van haar over te nemen, in plaats van haar zoon die ze van mindere intelligentie acht. Hoewel Westeros (het land van Game of Thrones) een volledig fictieve wereld is, weerspiegelt deze wel de werkelijke wereld op het gebied van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Vrouwe Olenna is ook het brein achter de moord op een van de meest gehate personages, wat de toeschouwer pas veel later in het verhaal ontdekt. Al deze elementen maken haar een van de belangrijkste en gedenkwaardige personages.

Tywin Lannister – “De machtigste man in Westeros“, gespeeld door 71-jarige acteur Charles Dance. Tywin, een van de meest verafschuwde, gevreesde en gerespecteerde personages, is het hoofd van een van de rijkste huizen van Westeros. Zijn familie speelt een zeer belangrijke rol, zo is zijn dochter Cersei niemand minder dan de Koningin én een van de hoofdpersonen. Zijn leeftijd is zijn kracht en maakt hem op geen enkele manier tot een zwak doelwit. Integendeel, de wijsheid en ervaring die hij door de jaren heen heeft opgedaan, hebben hem tot een van de machtigste mannen gemaakt. Kijkers zijn geneigd om een sterke afkeer voor hem te hebben als resultaat van zijn slechte plannen die allemaal tot doel hebben om hem en zijn familie rijker en machtiger te maken. De absoluut afschuwelijke manier waarop hij zijn zoon Tyrion behandelt, die aan dwerggroei lijdt en een van de favoriete personages is, doet ook niets voor zijn populariteit. Maar ongeacht zijn kwaadaardigheid, hij is en blijft een symbool van geld, macht en wijsheid.

Maester Aemon Targaryen – “Measter van de Nachtwacht”, gespeeld door de 93-jarige acteur Peter Vaugh, tijdens het filmen is hij spijtig genoeg echter overleden. Zijn personage is een van de oudste in de serie. Hij is een “Maester”, wat een wijs persoon of een arts wilt zeggen, zij wijden hun leven aan studie, kennis en raadgeving. Wanneer het verhaal begint is hij al 100 jaar oud. Zijn personage heeft een zeer interessant leven gehad vóórdat het eerste boek begint, hier leren we meer over naarmate het verhaal zich ontwikkelt. Als Maester van de Nachtwacht (een militaire eeuwenoude orde die Westeros beschermt van het koude en gevreesde Noorden) wordt hij zeer gewaardeerd vanwege zijn wijsheid en levenservaring, die eens te meer laat zien hoe leeftijd wordt geprezen in de wereld van Game of Thrones. Bij zijn overlijden spreekt zijn trouwe leerling Sam de volgende woorden over zijn geliefde meester: “Zijn naam was Aemon Targaryen, hij kwam naar ons toe vanuit Kings Landing, een Maester van de Citadel geketend en beëdigd broer van de Nachtwacht, altijd trouw. Niemand was wijzer, zachtaardiger of vriendelijker (…) Hij was het bloed van de draak, maar nu is zijn vuur gedoofd en nu is zijn wachtdienst afgelopen“. Fans waren oprecht verdrietig bij zijn overlijden, én hij is een van de weinige personages die een natuurlijke dood sterft!

Ouderen personages zijn van groot belang in Game of Thrones

Van linksboven naar rechtsonder: Walder Frey, Vrouwe Olenna Tyrell, Jeor Mormont, Tywin Lannister, Maester Aemon Targaryen en Brynden Rivers.

Brynden RiversDe Raaf met Drie Ogen“, gespeeld door de 89-jarige acteur Max von Sydow. Dit personage is ook bekend als “De Heer Bloedraaf” en verschijnt alleen in seizoen 4 en seizoen 6 van de serie. In seizoen vier wordt het personage gespeeld door acteur Struan Rodger, maar hij verschijnt maar heel kort. Een zeer mysterieus personage, vele toeschouwers begrepen niet echt zijn belang toen hij geïntroduceerd werd. We ontmoeten hem als een raaf met drie ogen, een ietwat magisch personage van groot belang én alziend. Hij begeleidt een van de jongere hoofdpersonen om zijn zeer belangrijke rol van de raaf met drie ogen over te nemen, dit is vooral belangrijk voor het einde van het verhaal dat we in seizoen 8 zullen gaan zien. Nogmaals zien we in zijn personage dat zijn leeftijd zijn kracht, waarde en belang is.

Walder FreyHeer van De Tweeling” wordt door de 76-jarige acteur David Bradley gespeeld, hoewel het personage in de serie en in de boeken 90 jaar oud is. Sommige Game of Thrones personages zijn zo ondenkbaar slecht dat iedereen ze onmiddellijk haat en elke aflevering hoopt dat ze een vreselijke dood tegemoet gaan! Walder Frey is zo een personage – een egocentrische en wrede man die aan het hoofd van huis Frey zit. Hij is ook verantwoordelijk voor een van de meest gedenkwaardige scènes van de hele serie “Het Rode Huwelijk”. Hier wilt hij zogezegd een band scheppen tussen zijn huis en het nobele huis Stark, een van de belangrijkste families in de GoT wereld. Natuurlijk verklappen we hier niet wat er gaat gebeuren! U zult het echter zelf moeten bekijken! Walder Frey heeft ook een van de meest bevredigende sterfgevallen van de hele serie, waarin we zien dat het recht soms toch zegeviert. Dit is namelijk zeker niet altijd het geval in de GoT wereld. Hoewel hij een van de meest gehate personages is, is hij ook een van de meest gedenkwaardige en belangrijkste voor de hele verhaallijn.

Heer Commandant Jeor MormontDe Oude Beer” , gespeeld door de 70-jarige acteur James Cosmo. Hij speelt de commandant van de Nachtwacht tijdens de eerste 3 seizoenen. Een zeer geliefd en sympathiek personage die een soort vaderfiguur is voor een van de jongere hoofdpersonen. Hij is de belichaming van kracht, eer, waarde en rechtvaardigheid. Hij is een echte heroïsche verschijning die in het goede gelooft en veel heeft meegemaakt om te zijn waar hij nu is. Hij is geliefd bij veel van zijn mannen dankzij zijn sterke, resolute leiderschap, en ook hij is een personage dat veel fans niet snel zullen vergeten. In zijn geval is zijn leeftijd zonder twijfel een van zijn sterkste karakteristieken die hij met trots draagt. Zijn advies aan een van de belangrijkste hoofdpersonages, Jon Snow, laat zien wat voor soort man hij is: “jij wilt op een dag leidinggeven? Leer dan eerst hoe je volgt”.

Wanneer komt Game of Thrones seizoen 8 uit?

In 2019.Het zou misschien januari of april kunnen worden maar op dit moment is alles mogelijk.

Het is lang wachten voor fans, en het wachten is nog niet voorbij!  De mogelijke datum blijft helaas alleen bij geruchten . Veel kijkers beginnen nu met het herbekijken van de hele serie, of in ieder geval met seizoen 7 zodat wanneer het volgende en laatste seizoen start het allemaal nog vers in hun herinnering zit. Ons advies is om hetzelfde te doen, maar als u geen zin heeft om alle 67 afleveringen te bekijken, probeer dan onze marathongids  waarin wij een samenvatting voorstellen van slechts 30 afleveringen!

Wanneer begonnen de andere Game of Thrones seizoenen?

Seizoen 1 Seizoen 2 Seizoen 3 Seizoen 4 Seizoen 5 Seizoen 6 Seizoen 7
17 april

2011

1 april

2012

31 maart

2013

6 april

2014

12 april

2015

24 april

2016

16 juli

2017

 

Zoals we kunnen zien is geen van de eerdere seizoen ooit in januari begonnen. Als we de logica van voorgaande jaren dus volgen, is de enige conclusie die we kunnen trekken dat seizoen acht ook in april – of misschien zelfs tijdens de zomer zal beginnen.

Er was echter geen seizoen in 2018. Daarom zou het logisch zijn om eerder in het jaar te beginnen aangezien fans al langer dan een jaar op het laatste seizoen hebben moeten wachten.

Een afdrukbare kaart van “Westeros” die u door de afleveringen begeleidt. Begrijp de belangrijkste lijnen van het hele verhaal zonder alles te zien!

Zoals u waarschijnlijk al vermoedt, zijn wij bij Stannah vrij grote fans van de serie. Een van onze schrijvers is zelfs zo een grote fan dat hij aan het begin van seizoen 7 in 2016 een “marathongids” heeft gemaakt. Het gaat hier om een samenvatting van de meest belangrijke 30 afleveringen (in plaats van 67) waardoor de kijker een duidelijk overzicht heeft van alle verhaallijnen en personages. Als u deze hebt bekeken begrijpt u op zijn minst 75% van het hoofdverhaal en bent u klaar om aan seizoen 8 te beginnen!

Als u de boeken niet wilt lezen, en ook de 67 afleveringen niet wilt zien, maar wel op zijn minst 75% van het verhaal wilt begrijpen, klikt u dan op de onderstaande link om deze unieke Game of Thrones samenvatting gids te openen! Plak het op uw koelkast, deel het uit aan vrienden, familie of collega’s of gebruik het slechts ter herinnering van wat er in de andere seizoenen is gebeurd voordat seizoen 8 begint!

Open hier uw unieke Game of Thrones samenvatting gids

Waarom vinden we Game of Thrones zo leuk?

Er is geen grotere macht op deze aarde dan de kracht van een verhaal” – schrijver Libba Bray

Houden we gewoonweg van een goed verhaal? Zou het zo eenvoudig kunnen zijn? Waarom vinden we sommige verhalen dan leuker dan andere? Dr. Adam Galpin, docent mediapsychologie aan de Universiteit van Salford, legt ons het een en ander uit over dit onderwerp. We hebben zijn gedachten over de psychologie achter het fenomeen samengevat. Volgens hem, houden mensen van Game of Thrones wegens de volgende redenen:

  • De productie is van zeer hoge kwaliteit.
  • Iedereen houdt van helden én van antihelden.
  • Het zet ons aan het denken over onze eigen menselijkheid.
  • Het is gewoon zeer goed gemaakte televisie.
  • Het is een kans voor een ontsnapping aan het echte leven.
  • Vanwege de complexiteit ervan vereist het betrokkenheid en concentratie.
  • Zowel de seksuele als de gewelddadige scènes worden beschouwd als opwindend.
  • Er is een hoog niveau van “verplaatsing” als gevolg van de ingewikkelde verhaallijnen.
  • Zowel het leven als de dood worden onvoorspelbaar en realistisch in de voorstelling geportretteerd.
  • Het is een catharsis, omdat we ons zo moeten investeren om elk personage te leren kennen.

Game of Thrones staat bekend als een serie waarin veel doden vallen – de gehate personages maar zeker ook de geliefde. Omdat een “brave” hoofdpersoon net zo gemakkelijk kan sterven als de “slechterik”, maakt het je nieuwsgieriger en emotioneel meer betrokken, waardoor het nog spannender wordt om naar te kijken.

Er zijn maar liefst 1.245 personages in de afgelopen 7 seizoenen gestorven! (Dit is echter inclusief dieren.) De Washington Post heeft een zeer duidelijk en gedetailleerd overzicht van de overleden personages gemaakt: van een belangrijk hoofdpersoon tot aan een raaf die gedood werd om te voorkomen dat deze een bericht overbracht. Neem zeker een kijkje! Het is bijna een kunstwerkje geworden, en wat een werk moet dat zijn geweest!

Alles wat u niet wist dat u wilde weten over Game of Thrones.

De locaties van Game of Thrones:

Een van de andere redenen waarom Game of Thrones zo leuk is om naar te kijken is te danken aan de geweldige beelden. De landschappen zijn adembenemend en bijna een personage op zich. De afgelopen jaren waren er verschillende landen in de serie te zien. Wij zetten een aantal van de meest gedenkwaardige plaatsen waar het verhaal zich afspeelt voor u op een rijtje. Als u een volledigere lijst wilt bekijken, dan kunt u dit via deze link doen.

Minčeta Toren, Dubrovnik, Kroatië (Huis van de Onsterfelijken)

Minčeta Toren, Dubrovnik, Kroatië (Huis van de Onsterfelijken) Bron: Condé Nast Traveler

Verschillende scènes zijn in het mooie Kroatië gefilmd. Dit is slechts één van de betoverende landschappen die u kunt verwachten. Dit moment komt in seizoen 2 voor in een scène met de machtige “Khaleesi”, Daenerys Targaryen, en is gefilmd op het hoogste punt langs de stadsmuren van Dubrovnik.

Dark Hedges, Ballymoney, Noord-Ierland (Koningstraat)

Dark Hedges, Ballymoney, Noord-Ierland (Koningstraat) Bron: Condé Nast Traveler

Het betoverende platteland van Noord-Ierland wordt veel in de serie gebruikt. Veel van de scènes die zich in het noordelijke deel van het fictieve land Westeros afspelen zijn hier opgenomen. In deze prachtige scène zien we beukenbomen die in de 18de eeuw langs deze landweg zijn geplant . Naarmate de takken samengegroeid zijn, is er een mysterieuze doorgang ontstaan. Deze plek lijkt wel gemaakt voor Game of Thrones! Echter, als gevolg van de hordes fans die graag een bezoek aan deze emblematische plek wilde brengen, heeft de lokale overheid noodgedwongen de toegang moeten beperken. Deze is nu gesloten voor het publiek dat per auto komt, alleen voertuigen die de weg daadwerkelijk nodig hebben mogen hier gebruik van maken. U kunt het nog steeds bezoeken, maar u zult wel te voet moeten gaan.

Ait Ben Haddou Marokko (Yunkai)

Ait Ben Haddou Marokko (Yunkai)Bron: Condé Nast Traveler

Deze ruïnes die door UNESCO bekroond zijn als werelderfgoed, is te vinden in de  Marokkaanse stad Ben Haddou. Deze Moorse parel komt uit de 17de eeuw en is te vinden tussen de stad Marrakesh en de Saharawoestijn.  In de serie is de stad gebruikt als achtergrond van de stad Yunkai.

Grjótagjá, IJsland (de liefdes grot van Jon Snow)

Grjótagjá, IJsland (de liefdes grot van Jon Snow) Bron : Condé Nast Traveler

IJsland is een land dat het toerisme aanzienlijk heeft zien groeien sinds Game of Thrones. Verschillende locaties van dit prachtige land zijn voor de serie gebruikt, en het landschap is daadwerkelijk spectaculair. De grot die we hierboven kunnen zien is voor een memorabele liefdesscène gebruikt. Wat een geweldige plek daarvoor!

Castillo de Almodóvar del Río, Spanje (Highgarden)

Castillo de Almodóvar del Río, Spanje (Highgarden)Bron : Condé Nast Traveler

Ook de warme kleuren van het Iberische Spanje zijn de gastheer voor verschillende Game of Thrones scènes. Spanje is een land dat voor alle 7 seizoenen als locatie gebruikt is en kan zich dus echt een Game of Thrones land noemen! Vele fans kunnen hun hartjes daar dus ophalen, zoals in dit kasteel in Castillo de Almodóvar del Río. Een ideaal voorbeeld van een plek die ons gemakkelijk naar een mythisch land voor avontuur en mysterie kan vervoeren.

Wat weten we nu al over Game of Thrones seizoen 8?

Eigenlijk niet zo veel. HBO heeft wel een verklaring afgegeven waar het volgende in staat:

“De epische fantasieserie Game of Thrones keert terug voor een 6 afleveringen tellende achtste en laatste seizoen in 2019. David Benioff & D.B. Weiss, David Nutter en Miguel Sapochnik zijn de regisseurs van het nieuwe seizoen.

De schijvers van dit nieuwe seizoen zjin David Benioff & D.B. Weiss, Bryan Cogman en Dave Hill. De uitvoerende producenten van de serie zijn David Benioff, D.B. Weiss, Carolyn Strauss, Frank Doelger en Bernadette Caulfield. Mede-uitvoerende producenten zijn Bryan Cogman, Guymon Casady, Vince Gerardis en George R.R. Martin”.

Dat is dus alles wat we zeker weten! HBO-baas Casey Bloys heeft later wel nog laten weten dat het zo lang duurt omdat ze deze laatste 6 afleveringen zo perfect mogelijk willen maken. Ook is er gezegd dat elke aflevering de lengte van een film zal hebben. Dit betekent dus dat een aflevering tussen de 60 á 120 minuten zal duren.

Een Game of Thrones online gemeenschap; Watchers on the Wall genaamd, is een plek waar schrijvers en fans een plek hebben gecreëerd om samen te komen rondom de serie en de boeken. Ze hebben al verschillende zeer interessante informatie gepost rondom het nieuwe seizoen 8. Zo mogen we bijvoorbeeld grotere en indrukwekkendere veldslagen dan ooit tevoren verwachten. Ze hebben ook gemeld dat een van de grootste veldslagen ooit maar liefst 55 nachten duurde om op te nemen! 55 nachten is echt buitengewoon! Dat doet ons beseffen hoeveel werk ze in dit laatste seizoen hebben gestopt, en dat het zeker de moeite waard zal zijn om te wachten!

Bekijk de video hieronder, geplaatst door de online gemeenschap Watchers on the Wall, om een glimp van seizoen 8 te krijgen. (Wanneer u goed luistert kunt u zelfs de figuranten horen schreeuwen!)

Stannah en Game of Thrones: “Dulcius Domo Sedere

U vraagt zich waarschijnlijk nog altijd af wat Stannah en Game of Thrones nu eigenlijk met elkaar gemeen hebben. Dat nemen we u niet kwalijk! Wanneer we er over nadenken kunnen we goed zien dat waarden zoals, familie, eer, kwaliteit en de vrijheid hebben om ons eigen leven te leiden heel belangrijk zijn voor de serie. Wij van Stannah delen die waarden! Stannah is al meer dan 150 jaar een onafhankelijk familiebedrijf, en heeft anderhalve eeuw economische onrust succesvol overwonnen. Wij werken hard om u de best mogelijke producten te kunnen leveren en om u te helpen om uw onafhankelijkheid en vrijheid terug te krijgen – wij doen het gewoon zonder al die veldslagen en slachtoffers!

Als Stannah een van de nobele families zou zijn die in Westeros het Spel der Tronen speelt, dan zou onze lijfspreuk  “Dulcius Domo Sederezijn, zoals we bovenaan dit artikel op ons prachtige familiewapen kunnen zien. De Latijnse zin vertaalt zich naar: “Het is heerlijk om thuis te blijven (of te blijven zitten)! Vindt u ook niet dat dat perfect voor Stannah is? Wij weten namelijk dat het inderdaad heerlijk is om in ons eigen huis te kunnen blijven wonen, op een veilige en onafhankelijke manier. Hopelijk zult u net zoveel van dit legendarische verhaal genieten als wij doen, en indien u nog geen kijker bent, dan hopen wij dat dit artikel u ertoe heeft aangezet om ook tot de spectaculaire wereld van Game of Thrones toe te treden!

U vindt de volgende artikelen misschien ook interessant:

– Het geheime dagboek van Hendrik Groen, de 83 ¼-jarige die de wereld heeft veroverd!

– Literatuur voor bij de open haard, winterboekenlijst voor de donkere maanden

– Welk effect heeft een langer leven op ons en op onze samenleving?